Nadzór nad wyposażeniem pomiarowym / część 2

środa, 2014-08-13

Nadzorowanie wyposażenia kontrolno pomiarowego w laboratorium badawczym | sprzęt kalibracja przyrządy

Nawiązując do pierwszej części artykułu, która ukazała się w dniu 06.08.2014 r. odpowiedzmy sobie na pytanie, komu powinniśmy zlecić wzorcowanie aby mieć pewność, iż uzyskane wyniki będą miarodajne?

Wzorcowanie przyrządu pomiarowego możemy zlecić do laboratorium wzorcującego. Zlecając wzorcowanie powinniśmy mieć jednak pewność, że uzyskane wyniki z wzorcowania będą miarodajne czyli wiarygodne, użyteczne oraz rzetelne. Zaufaniem możemy obdarzyć akredytowane laboratoria wzorcujące, których kompetencje techniczne oraz zapewniana przez nie jakość i bezstronność zostały potwierdzone przez uprawnioną w danym kraju jednostkę akredytującą.


W Polsce instytucją upoważnioną do akredytacji jednostek oceniających zgodność na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności jest Polskie Centrum Akredytacji - PCA.
Akredytowane laboratoria wzorcujące spełniają wymagania normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005 [2]. Norma ta zawiera wszystkie wymagania, które powinny spełniać laboratoria badawcze i wzorcujące chcąc wykazać, że mają wdrożony system zarządzania jakością, są kompetentne technicznie oraz zdolne do uzyskiwania miarodajnych wyników. Na stronie PCA (www.pca.gov.pl) znajduje się m.in. wykaz akredytowanych laboratoriów wzorcujących. Planując oddać przyrząd do wzorcowania powinniśmy zobaczyć, które laboratoria są akredytowane i jaki posiadają zakres akredytacji oraz zdolność pomiarową CMC (ang. Calibration and Measurement Capability). Zdolność pomiarowa to najmniejsza niepewność pomiaru, będąca zwykle niepewnością rozszerzoną przy poziomie ufności ok. 95% jaką laboratorium wzorcujące jest w stanie osiągnąć w trakcie wzorcowania. Laboratorium wzorcujące nie może w ramach akredytacji wystawić świadectwa wzorcowania z mniejszą niepewnością rozszerzoną, niż ta którą podano jako CMC. Jednak nie oznacza to, że każdy zgłoszony do wzorcowania przyrząd pomiarowy będzie miał taką niepewność pomiaru na świadectwie wzorcowania, jest ona uzależniona od wielu różnych składników budżetu niepewności m.in. rozdzielczości czy stabilności wskazań wzorcowanego przyrządu pomiarowego.
Każdy użytkownik przyrządu pomiarowego musi pamiętać, iż przyrząd pomiarowy jest identyfikowany przez swój typ oraz numer fabryczny. Dlatego zgłaszając przyrząd pomiarowy do wzorcowania należy podać jego typ oraz numer fabryczny. Na zleceniu, powinien znaleźć się również zakres pomiarowy w jakim chcemy wykonać wzorcowania.

 

Nadzorowanie wyposażenia pomiarowego spójność pomiarowa laboratorium badawcze ISO 17025 _

Po otrzymaniu świadectwa wzorcowania laboratorium powinno przeprowadzić weryfikację otrzymanych wyników. Zgodnie z normą PN-EN ISO 10012:2004 [3] wzorcowanie jest tylko jednym z elementów potwierdzenia metrologicznego. Potwierdzenie metrologiczne obejmuje wzorcowanie wyposażenia pomiarowego, a następnie jego weryfikację metrologiczną. Weryfikacja metrologiczna oznacza ocenę wyników, które znajdują się w świadectwie wzorcowania w oparciu o wymagania metrologiczne wyspecyfikowane przez laboratorium. Laboratorium wzorcujące podając wyniki na świadectwie wzorcowania podaje jedną z właściwości metrologicznych wyposażenia pomiarowego. Właściwość metrologiczna to cecha wyróżniająca, która może wpływać na wynik pomiaru. Wyposażenie pomiarowe zwykle ma kilka właściwości metrologicznych, a właściwości metrologiczne mogą podlegać wzorcowaniu [3]. Przykładem takich właściwości metrologicznych jest np. błąd/poprawka wyznaczona podczas wzorcowania wyposażenia pomiarowego. Wymaganie metrologiczne to kryterium jakie postawiło laboratorium między innymi dla wyznaczonego na świadectwie wzorcowania błędu/poprawki. 

Proces potwierdzenia metrologicznego powinien zapewnić, że właściwość metrologiczna wyposażenia pomiarowego spełnia wyspecyfikowane wymagania metrologiczne. Po wykonaniu takiej analizy możemy dopuścić do użytkowania przyrząd pomiarowy lub podjąć inne działania, jeżeli nie spełnia on wymagań metrologicznych.

Sprawdzenie okresowe jest niezbędne do utrzymania zaufania co do statusu wzorcowania. Należy je wykonać co najmniej raz pomiędzy zaplanowanymi wzorcowaniami. Celem sprawdzenia okresowego jest potwierdzenie aktualności wzorcowania oraz uzyskanie informacji o bieżących zmianach zachodzących w przyrządzie pomiarowym spowodowanych jego użytkowaniem.
Pamiętajmy, iż ryzyko użytkowania wyposażenia pomiarowego, które nie spełnia wymagań stawianych przez laboratorium powinno być jak najmniejsze. Koszty wzorcowania mogę być często bardzo wysokie, jednak dużo większe mogą być koszty stosowania niedokładnego wyposażenia pomiarowego.
Należy pamiętać, że jeżeli mamy pewność do własnego wyposażenia pomiarowego to wówczas mamy także pewność do uzyskanych wyników pomiarów, które będziemy przedstawiać naszym klientom. 

Autor artykułu:

mgr inż. Agnieszka Banaszak, metrolog, absolwentka Wydziału Chemii Spożywczej i Biotechnologii Politechniki Łódzkiej, w 2009 roku ukończyła studia podyplomowe w zakresie Metrologii Chemicznej na Wydziale Chemii Uniwersytetu Warszawskiego, przez 4 lata pełniła funkcję Kierownika w Pracowni Fizykochemii Wydziału Chemii Analitycznej i Fizykochemii. Od roku 2014 r. Pełnomocnik ds. Systemów Zarządzania Jakością w Jednostce Notyfikowanej Nr 1446 oraz Z-ca Pełnomocnika ds. Jakości w Zespole Laboratoriów Wzorcujących nr AP 087. Zajmuje się również prowadzeniem szkoleń oraz auditów wewnętrznych z zakresu normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005.

Literatura:

[1] PKN-ISO/IEC Guide 99:2010 - Międzynarodowy słownik metrologii. Pojęcia podstawowe i ogólne oraz terminy z nimi związane (VIM)
[2] PN-EN ISO/IEC 17025:2005 - Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących
[3] PN-EN ISO 10012:2004 - Systemy zarządzania pomiarami. Wymagania dotyczące procesów pomiarowych i wyposażania pomiarowego
 

Powiązane tematycznie szkolenia dostępne są w kategorii Metrologia oraz Walidacja i niepewność.

Czytaj także na blogu:

Metody znormalizowane oznaczeń parametrów jakościowych węgla

Pozwolenia zintegrowane po nowemu - zmiany, zmiany, zmiany…

Nowe obowiązki w zakresie pomiarów emisji rtęci do powietrza

Problematyka administracyjnych kar pieniężnych za usunięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia

Analiza danych w laboratorium przy użyciu pakietu Excel

Kształtowanie bezpiecznych zachowań w środowisku pracy

Granica oznaczalności, zakres metody a wskaźnik narażenia zawodowego

Nadzór nad wyposażeniem pomiarowym / część 2

Nadzór nad wyposażeniem pomiarowym / część 1

Prezydent podpisał nowelizację ustawy dot. emisji przemysłowych

Trzy podstawowe kryteria jakości w laboratorium badawczym

Prawo Ochrony Środowiska - długo oczekiwane zmiany w ustawie

Rola akredytowanych organizatorów badań biegłościPrawo Ochrony Środowiska - długo oczekiwane zmiany w ustawie

Od odpadów do energii – czysto i bezpiecznie. Ciepłownia na paliwo alternatywne - rozwiązanie dla lokalnych społeczności miejskich

Dylematy ewidencji odpadów

Laboratorium jednoosobowe a norma ISO 17025

Krzywa kalibracyjna krok po kroku

 

Bądź na bieżąco!
Zapisz się do naszego newslettera aby otrzymywać informacje o najnowszych artykułach i szkoleniach!

Zapisz się do naszego newslettera | Laboratoria | Ochrona środowiska
 

Dodaj komentarz
powrót


 
 





OK





OK