Laboratorium jednoosobowe a norma ISO 17025

środa, 2014-06-25

Laboratorium a norma ISO 17025 akredytacja dokumenty PCA wymagania ISO 9000

Swoboda działalności gospodarczej spowodowała, że powstało wiele jednoosobowych mikroprzedsiębiorstw. O jednym z aspektów dotyczącym zasad działalności takiego podmiotu gospodarczego słów kilka zamieszczam niżej.

Zwykle oczekujemy aby w laboratorium określona była struktura organizacyjna, wyznaczone zakresy obowiązków, udzielone upoważnienia. A co gdy mamy do czynienia z jednoosobowym laboratorium ?

Z całą pewnością norma EN/ISO 17025 nie jest ani podręcznikiem fizyki, mikrobiologii czy analityki. Nie jest też podręcznikiem z zakresu organizacji i zarządzania. Nie powinna być też postrzegana jako niewyczerpane, wszechstronne kompendium wiedzy technicznej i wiedzy z zakresu organizacji i zarządzania. Norma jest chronologicznie wtórna w stosunku do wspomnianych nauk. Jest również wtórna w sensie merytorycznym. Swą treścią odwołuje się jedynie do innych nauk i do celów jakie w kompetentnym laboratorium powinny być osiągnięte poprzez stosowanie zasad naukowych, których nie opisano w normie. Dlatego należy ją odczytywać jako zbiór celów organizacyjnych niezbędnych do realizacji celu nadrzędnego, strategicznego dla laboratorium. Jest nim kompetentne działanie na rzecz klienta przez "zapewnienie jakości wyników badań" (p. 4.2.1., 4.2.2.).

W punkcie 4.1.5. normy zamieszczono szereg istotnych wymagań organizacyjnych. Między innymi dotyczące zakresów obowiązków i uprawnień. W stwierdzeniach, że laboratorium powinno "mieć personel kierowniczy i techniczny, który niezależnie od innej odpowiedzialności posiada uprawnienia i zasoby niezbędne do realizacji swoich obowiązków... " oraz, że powinno "określić odpowiedzialność, uprawnienia i wzajemne powiązania całego personelu" nie zawarto wymagania, że w jednoosobowym laboratorium należy wyodrębnić stanowiska, funkcje i poprzydzielać zakresy obowiązków. Chodzi o to aby osiągnięty został cel polegający na tym, że każdy pracownik wie co ma obowiązek robić i co mu wolno. Chodzi o to aby w laboratorium istniały funkcje, stanowiska i osoby posiadające przypisaną odpowiedzialność za określone zadania. Aby osoby te miały zdolność (!) i możliwość ich realizacji poprzez przekazanie im uprawnień i zasobów (środków) do realizacji. Nad tym w laboratorium (organizacji) musi pochylić się najwyższe kierownictwo.

W jednoosobowym laboratorium zachodzi tożsamość najwyższego kierownictwa, wszystkich szczebli zarządzania i szczebla wykonawczego. Z natury rzeczy nie ma tu różnych szczebli zarządzania. Nie ma kto i nie ma komu przydzielać ani obowiązków ani uprawnień. Nie ma struktury organizacyjnej. Nie ma więc potrzeby tworzenia stanowisk, funkcji i z punktu widzenia zasad zarządzania i organizacji a w związku z tym również i z punktu widzenia wymagań normy. Jest oczywiste, że za każdy aspekt działania odpowiada zawsze jedna i ta sama osoba. Osoba ta jako najwyższe kierownictwo posiada zdolność do organizowania, zarządzania i podejmowania wszelkich decyzji w ramach swojej działalności.

Szkolenia laboratoryjne EN ISO 17025 akredytacja Polskie Centrum Akredytacji doradztwo _

Norma ISO 9000 w punkcie 3.3.1 podaje definicję organizacji: "grupa ludzi i infrastruktura, z przypisaniem odpowiedzialności, uprawnień i powiązań". W podręcznikach akademickich znajdziemy definicję sprowadzającą się do stwierdzenia, że "organizacja to co najmniej dwa elementy" wzajemnie ze sobą współdziałające w osiągnięciu celu. Gdy realizacja tego celu wymaga specjalizacji, dokonywany jest podział na komórki organizacyjne (tworzenie struktury organizacyjnej) a personelowi przydziela się specjalistyczne zadania przez określenie zakresów obowiązków i uprawnień. Każde laboratorium ma zdefiniowany cel swego działania ale nie każde jest organizacją i nie w każdym jest możliwa specjalizacja. Tak jest właśnie w laboratorium jednoosobowym. W takim laboratorium, w Księdze Jakości wystarczy zamieszczenie jednoznacznej informacji o jednoosobowej odpowiedzialności właściciela. Cała dokumentacja może być napisana w pierwszej osobie np. "Jako właściciel odpowiadam za wszystko co jest związane z działalnością laboratorium". Karty stanowiskowe, upoważnienia, zakresy obowiązków itp. stają się w tej sytuacji dokumentami zbędnymi.

Wątpliwości rodzą się również w kwestii kryteriów kwalifikacyjnych stosowanych w odniesieniu do upoważnienia oraz do sposobu weryfikacji ich spełnienia. Jest oczywiste, że w jednoosobowym laboratorium upoważnień nikt nie nadaje. Mamy tu sytuację, w której właściciel sam ocenia swoje kompetencje i podejmuje decyzję o wykonywaniu badań i innych czynności. Podstawą jest jego własne przekonanie, że potrafi prawidłowo je wykonywać. Z tego powodu w dokumentacji nie chodzi o wymienienie kryteriów kwalifikacyjnych. Sens ma zamieszczenie w niej wniosków będących jednocześnie deklaracją posiadania odpowiednich kompetencji. Taka deklaracja może mieć postać stwierdzenia typu "posiadam kwalifikacje i umiejętności następujące... ". Jeżeli właściciel uważa, że są wystarczające zamieszcza odpowiednie stwierdzenie w Księdze Jakości np. "i są one wystarczające do ....".

Z powyższymi zagadnieniami związane jest pojęcie tzw. "zwymiarowanych kryteriów kwalifikacyjnych". Takim zwymiarowanym kryterium jest między innymi staż pracy. Bardzo łatwo zweryfikować spełnienie takiego kryterium. Pamiętajmy jednak, że w jednoosobowym laboratorium "wymagany staż pracy" będzie zawsze krótszy od stażu posiadanego przez właściciela ponieważ to one decyduje o jego wartości. W związku z tym zawsze będzie spełniał to kryterium. W przypadku wykonywania badań i wielu innych czynności technicznych nie staż pracy ("kryterium zwymiarowane") jest istotny. Ważna jest umiejętność prawidłowego wykonania badania. To również jest kryterium i też jest zwymiarowane. Do tej cechy przypisać można dwie wartości: 1 - potrafi, 0 - nie potrafi. Dużo trudniej jest jednak potwierdzić jego spełnienie.

Można przytoczyć szereg przykładów, które pokazują, że norma EN/ISO 17025 jest bardzo często odczytywana literalnie. Jej zasady stosowane są dosłownie, bez uwzględnienia charakteru podmiotu, specyfiki działalności laboratorium, o której mówi punkt 4.2.1. W punkcie tym zawarto kluczowe wymaganie z punktu widzenia wyboru rozwiązań organizacyjnych i dotyczących zarządzania. Celem określonym dla laboratorium jest kompetentne działanie dla "zapewnienia jakości wyników badań i/lub wzorcowań". Jakość nie jest tu rozumiana wyłącznie w aspekcie technicznym ale również w aspekcie zarządzania i organizacji. Dokumentacja laboratorium (Księga Jakości) powinna w sposób czytelny, jednoznaczny i zgodny ze stanem faktycznym opisywać zasady działania laboratorium. Przyjęte i opisane w niej zasady powinny być zgodne z zasadami naukowymi. Dokumentacja powinna również odzwierciedlać indywidualny charakter laboratorium a nie stanowić lustrzanej kopii normy lub co gorsza być kopią dokumentacji dużego podmiotu. Każdy jednak może kształtować sposób swego działania oraz inaczej opisać zasady funkcjonowania jednoosobowego laboratorium np. ze względu na planowane rozszerzenie działalności, liczby osób albo z przyczyn marketingowych.

Literatura:
1. A. Zakrzewska-Bielawska (red.), Podstawy zarządzania. Teoria i ćwiczenia, Oficyna Wolters Kluwer business, Warszawa 2012
2. Norma PN-EN ISO/IEC 17025:2005

Autor artykułu:

mgr inż. Wojciech Kupś, chemik analityk, trener, wykładowca, zajmuje się doradztwem w zakresie zarządzania, specjalizując się w doradztwie, konsultacjach i audytach dla laboratoriów

Powiązane tematycznie szkolenia dostępne są w kategorii System Zarządzania.

Czytaj także na blogu:

Metody znormalizowane oznaczeń parametrów jakościowych węgla

Pozwolenia zintegrowane po nowemu - zmiany, zmiany, zmiany…

Nowe obowiązki w zakresie pomiarów emisji rtęci do powietrza

Problematyka administracyjnych kar pieniężnych za usunięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia

Analiza danych w laboratorium przy użyciu pakietu Excel

Kształtowanie bezpiecznych zachowań w środowisku pracy

Granica oznaczalności, zakres metody a wskaźnik narażenia zawodowego

Nadzór nad wyposażeniem pomiarowym / część 2

Nadzór nad wyposażeniem pomiarowym / część 1

Prezydent podpisał nowelizację ustawy dot. emisji przemysłowych

Trzy podstawowe kryteria jakości w laboratorium badawczym

Prawo Ochrony Środowiska - długo oczekiwane zmiany w ustawie

Rola akredytowanych organizatorów badań biegłościPrawo Ochrony Środowiska - długo oczekiwane zmiany w ustawie

Od odpadów do energii – czysto i bezpiecznie. Ciepłownia na paliwo alternatywne - rozwiązanie dla lokalnych społeczności miejskich

Dylematy ewidencji odpadów

Laboratorium jednoosobowe a norma ISO 17025

Krzywa kalibracyjna krok po kroku

 

Bądź na bieżąco!
Zapisz się do naszego newslettera aby otrzymywać informacje o najnowszych artykułach i szkoleniach!

Zapisz się do naszego newslettera | Laboratoria | Ochrona środowiska
 
Dodaj komentarz
powrót


 
 





OK





OK